خطبه اول

                               مهریه‌های سنگین از موانع مهم تشکیل خانواده 

                             مهریه نماد عاطفه و محبت

 

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیم الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا و حبیب قلوبنا و طبیب نفوسنا و شفیع ذنوبنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین و لاسیّما بقیة الله فی الارضین.

السلام علیک یا بنت ولی الله، السلام علیک یا أخت ولی الله، السلام علیک یا عمة ولی الله، السلام علیک یا بنت موسی بن جعفر و رحمة الله و برکاته.

توصیه به تقوا

اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسم‌الله الرحمن الرحیم «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَ لَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَ أَنتُم مُّسْلِمُونَ»[1] عِبَادَ اللَّهِ أُوصِیکمْ و نَفسِی بِتَقْوَی اللَّهو ملازمة أمره و مجانبة نهیه و تَجَهَّزُوا عباد اللَّهُ فَقَدْ نُودِیَ فِیکُمْ بِالرَّحِیلِ[2]وَ تَزَوَّدُواْ فَإِنَّ خَیْرَ الزَّادِ التَّقْوَی[3]

همه‌ شما نمازگزاران گرامی، برادران و خواهران ارجمند و خودم را در آخرین جمعه ماه شریف شعبان و در آستانه ماه تقوا و پارسایی و ضیافت الله به تقوا و پارسایی و خویشتن‌داری از گناه هان و آمادگی برای تشرف به ماه مبارک رمضان سفارش و دعوت می‌کنم. خداوندا به همه ما توفیق بهره‌مندی از فیوضات بی‌پایان ماه مبارک رمضان عنایت و کرامت بفرما.

مهریه‌های سنگین از موانع مهم ازدواج

از آسیب‌هایی گه روند ازدواج صحیح و به‌موقع و به هنگام را تهدید می‌کند مقوله صداق‌های سنگین و ارقام نجومی در صداق‌ها است. اگر صداق و مهریه سنگین یک رسم و یک ادب در ازدواج شد و در سبک ازدواج قرار گرفت هم با توصیه‌های شریعت مقدسه سازگار نیست و هم رواج این رسم و نهادینه شدن این سنت ناروا، عملاً موجب تأخیر در ازدواج و سنگینی آن برای جوانان عزیز ما می‌شود و آسیب‌های دیگر در فضای خانواده و شکل‌گیری خانواده سالم ایجاد می‌کند. به مناسبت این‌که کم‌وبیش شاهد رواج این سبک زندگی غیر صحیح هستیم و همین سنت و سبک موجب تأخیر در ازدواج می‌شود نکاتی در این زمینه را عرض می‌کنم:

1. فلسفه‌های وجودی مهریه

مهریه و صداق در کنار نفقه، دو تعهدی است که در فقه و حقوق اسلامی از مبانی خانواده شمرده می‌شود. مرد در قبال خانواده و همسر تعهداتی دارد. این دو تعهد به نحوی اقتصادی و مالی است: یکی از آن‌ها نفقه است که با قیود و شرایطی که در فقه معین شده است بر عهده مرد قرار داده شده است و دارای فلسفه خاص خود است.  دیگری صداق و مهریه است که در باب آن دو فلسفه وجود دارد: اولی اقتصادی و مادی است که این فلسفه کوچک و ناچیز آن است. آنچه مهم‌تر است و از منابع هم به نحوی قابل استفاده است این است که فلسفه اصلی صداق و مهریه‌ای که از شرایط عقد است آن است که مرد عواطف و خواستگاری خودش را با آن رقم نمادین ابراز کند. نباید به صداق، نگاه مادی و اقتصادی افکند. اگر نگاه ما به خانواده و زندگی یک نگاه مادی و دنیوی محض باشد در این صورت نفقه و صداق را طوری دیگر تفسیر می‌کنیم. اما گر نگاه ما به خانواده و تشکیل زندگی مشترک مانند نگاه امیر المومنین و حضرت زهرا (سلام‌الله علیهما) و یک نگاه آسمانی و الهی شد آنگاه ارزیابی ما از صداق چیز دیگری خواهد بود.

نکته مهمی که اینجا وجود دارد آن است که فلسفه اصلی مهریه ابراز عاطفه، محبت و عهد و وفاداری در زندگی مشترک است. آغاز شدن و آغاز کردن زندگی مشترک با یک سرمایه‌گذاری محدود به‌عنوان نماد عاطفه و محبت و آغاز ابراز محبت و عاطفه از سوی مرد به همسر است. البته محبت رشته مشترکی است که خانواده را به هم گره می‌زند و زندگی را آباد و سالم می‌کند اما در ابراز محبت و عاطفه مرد باید پیشگام باشد، به خواستگاری می‌رود و به‌عنوان نماد رقمی را تقدیم زن می‌کند. پس علت و فلسفه صداق تنها فلسفه مادی و اقتصادی آن  نیست بلکه بیشتر فلسفه نمادین و ابراز عاطفه و محبت در آغاز زندگی را یدک می‌کشد.

 آیه شریفه نیز می‌فرماید: «وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَة»[4] اولاً صداق از ماده صدق است یعنی نوعی وفاداری و راست‌کرداری را نشان می‌دهد؛ ثانیاً می‌فرماید: «نِحْلَة» این مبلغ نمادین را به‌عنوان یک هدیه ویژه تقدیم همسر می‌کنی. نحله هدیه ویژه‌ای است که همراه با کرامت و ارج‌گذاری است. شما مهریه‌ها را از سر مهر و تکریم تقدیم همسرانتان کنید. این محبت، عاطفه و علاقه صمیمانه است که زندگی را شیرین و پایگاه رشد معنوی و جایگاه تربیت فرزندان سالم قرار می‌دهد. زندگی معطوف به آن اهداف بلند معنوی و تربیت نسل سالم است. باید رشته اساسی خانواده بر این محبت استوار باشد.

2. نگاه اسلام به میزان و اندازه صداق و مهریه

در نگاه اول و به شکل اولیه، حکم اسلام در میزان صداق یک آزادی قرار داده شده است.  در روایات معتبر آمده است که: «الصَّدَاقُ‏ مَا تَرَاضَيَا عَلَيْهِ مِنْ قَلِيلٍ أَوْ كَثِيرٍ فَهَذَا الصَّدَاقُ»[5] این در اختیار همسران و زوج‌ها است که کم یا زیاد بر سر صداق و مهریه توافق کنند.

اما اسلام به دلیل آنکه صداق را نشان محبت و آغاز زندگی صمیمانه می‌داند و به دلیل آنکه بر رواج ازدواج به هنگام و به‌موقع و صحیح تأکید دارد به اصل دیگر در نگاه اسلام می‌رسیم که تأکید بر این است که صداق را سنگین نگیرید. تعبیر مرحوم حر عاملی در وسائل در عنوان باب این است «بَابُ اسْتِحْبَابِ قِلَّةِ الْمَهْرِ وَ كَرَاهَةِ كَثْرَتِه‏»[6] استحباب صداق کم و کراهت صداق سنگین.  ذیلش هم روایات متعدد آمده است. هم در وسایل هم در مستدرک و روایاتی که در منابع شیعی نقل شده است و آنچه از مصادر اهل سنت نقل شده است این اصل آمده است. بنابراین صداق نشان محبت و زندگی صمیمانه است. دو صداق در اختیار طرفین است که بر آن توافق کنند اما اسلام به‌عنوان حکم ترجیحی تأکید دارد که صداق‌های شما نجومی و سنگین نشود. صداق‌های سنگین و نجومی مانع از شکل‌گیری خانواده به‌موقع و صحیح می‌شود.

الف. روایاتی در باب مهریه

 اگر روایات را ملاحظه کنید تعابیر بلند و زیبایی آمده است: 

1. افضل زنان امت

در روایتی امام صادق (علیه‌السلام) از پدران بزرگوار خود از پیامبر اکرم (ص) نقل می‌کند: «أَفْضَلُ نِسَاءِ أُمَّتِي أَصْبَحُهُنَّ وَجْهاً وَ أَقَلُّهُنَّ مَهْراً»[7]  افضل نساء امت من زنانی هستند که مهریه‌های آن‌ها کمتر باشد. مهریه سنگین نشان شخصیت بالای همسر نیست. به‌عکس اسلام می‌فرماید: مهریه کمتر نشانه عظمت بیشتر زن است. زنی که دارای شخصیت علمی، معرفتی و ایمانی است خود را در معامله اقتصادی وارد ازدواج نمی‌کند. ازدواج یک معامله اقتصادی نیست بلکه یک پیوند انسانی و اسمانی است. این پیوند نباید مساوی با مهریه‌های نجومی، چند صد میلیونی و چند صد سکه و امثال این‌ها شود. این مطابق با فرهنگ ناب اسلامی نیست.

2. نشان میمنت زن

از امام علی (علیه‌السلام) در کتاب دعائم الاسلام  نقل شده است که: «مِنْ‏ يُمْنِ‏ الْمَرْأَةِ تَيْسِيرُ نِكَاحِهَا وَ تَيْسِيرُ رَحِمِهَا»[8] نشانه میمنت یک بانو و همسر است که زندگی با او آسان و راحت و صداق و مهر او اندک و به‌اندازه است و آماده فرزند آوری مناسب برای جامعه باشد. این یمن و میمنت همسر است.

3. مهریه زیاد زمینه‌ساز دشمنی

در روایت دیگری از امیر المومنین  نقل شده است که: «لَا تُغَالُوا بِمُهُورِ النِّسَاءِ فَتَكُونَ عَدَاوَةً»[9]شما در این ارقام صداق و مهریه غلو و زیاده‌روی نکنید. زمینه این زیاده‌روی دشمنی است.[10]

 گاهی با نگاه فردی به مسئله  صداق نگاه می‌کنیم. حالا خانواده‌ای متمکن است و مهریه زیاد می‌دهد ولی گاهی این را به‌عنوان یک ارزش اجتماعی نگاه می‌کنیم. وقتی او مهریه زیاد تعیین کرد یک مسابقه بی‌انتها در افزایش مهر و صداق شروع می‌شود و این مسابقه آن‌قدر جلو می‌رود تا سدی محکم برای شکل‌گیری خانواده سالم و ازدواج به‌موقع می‌شود.

گاهی خانواده می‌گوید من تمکن دارم، خوب آن را به شکل دیگر مانند هبه و هدیه به او بده. البته در این هم اسراف نکن و مبنای صداق و جهیزیه مناطاً همین است. مناط را بر ارقامی مگذار که سنتی شود و این سنت مانع از شکل‌گیری خانواده‌ها گردد. می‌بینیم که زیادی مهریه هم شومی زن شمرده شده است[11] و کمی و اندازه بودن صداق میمنت و کرامت او به شمار آمده است و از طرف دیگر مهرهای سنگین موجب عداوت شمرده شده است.

4. سلسله‌هایی از آتش پیامد مهریه سنگین

 در روایتی دارد که اگر زنی مهریه سنگین بر همسر مقرر گرداند خدا سلسله‌هایی از آتش بر او قرار می‌دهد. این در حدیث حولا[12] است که پیامبر خدا (ص) در آن حدیث، مطالب مهمی در رابطه با مسائل خانوادگی بیان کرده‌اند. قبلاً گوشه‌هایی از آن را  در سی اصل زندگی مشترک اشاره کردیم. در اینجا این تعبیر آمده است.

ابتدا ممکن است که برای ما سنگین باشد که گفته شود: سنگینی صداق یک شومی و نکبت در زندگی است، دشمنی و عداوت می‌آورد و اگر صداق را سنگین بگیرد خداوند بر او بارهای سنگین قرار می‌دهد. این نشانه این است که مسئله یک امر عادی نیست، دلیلش هم روشن است. وقتی صداق‌ها ملاک ارزیابی زن و ارزش زندگی مشترک شد ـ همین‌که وقتی می‌گوید صداق او چند سکه بیشتر است ارزش بیشتری پیدا می‌کندـ  یک مسابقه بی‌پایانی شروع می‌شود که کم‌وبیش در زندگی‌های ما وجود دارد و نتیجه این مسابقه ناروا، تشکیل زندگی‌های ناسالم و تأخیر در ازدواج خواهد شد.

ب‌.تأکید بر مهر السنه

البته صداق بر اساس توافق طرفین است، اما خط و جهت فکری اسلام این است که صداق‌ها به‌اندازه و مناسب باشد. در روایات مهر السنه تأکید شده است.[13] در مبلغ مهر السنه ارزیابی‌ها مختلف است، گاهی در حد هفت یا هشت میلیون تومان  گفته شده است. شاید هم بشود که آن را  به انحاء دیگر محاسبه کرد. اما مهم این است که عرف جامعه یک اندازه متعارف و معمول باشد، بار سنگینی بر زندگی قرار ندهد و سدی در برابر رواج و گسترش ازدواج و شکل‌گیری خانواده نشود. این ملاک مهمی است که در اینجا وجود دارد.

3. حرمت تعرض و غصب مهریه

البته از طرف دیگر، صداق بسیار مهم است و غصب و تعرض به مهریه و صداق زن هم بسیار مذموم شمرده شده است و گناه مضاعف دارد. در آیات و روایات به آن اشاره شده است. باید با طیب خاطر و البته در حد توان آن را ادا کرد و غصب و تعدی در آن یک حرمت مضاعف دارد.[14]

4. کراهت مهریه ناچیز

 کراهت کمتر از ده درهم هم در روایات آمده است.[15] صداق بسیار بسیار ناچیز هم شاید مطلوب نباشد. اما صداقی که در مسابقه افزایش قرار بگیرد این مطلوب شارع نیست و علاوه بر آن ابعاد منفی در زندگی شخصی و معنوی یک ابعاد اجتماعی وسیع دارد که ما کم‌وبیش شاهد آن هستیم.  یکی از آسیب‌هایی که مانع از رواج ازدواج صحیح و به هنگام است صداق و جهیزیه سنگین و تشریفات مضاعف می‌باشد که سدی هستند در برابر میلیون‌ها جوانی که در سن ازدواج هستند. همه ما وظیفه داریم که برای تشکیل زندگی آن‌ها کمک کرده زمینه را فراهم کنیم. امیدواریم خداوند همه ما را در عمل به فرامین الهی و اجرای سنت‌های اجتماعی و ترویج آداب شریعت در همه زندگی موفق و مؤید بدارد.

بسم‌الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ إِنَّا أَعْطَينَاكَ الْكَوْثَرَ فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ إِنَّ شَانِئَكَ هُوَ الْأَبْتَرُ[16]

 


[1]ـ سوره آل عمران، آیه 102.

[2]- سید رضی، نهج‌البلاغه، خطبه 204.      

[3]ـ سوره بقره، آیه 197

[4]- سوره نساء، آیه 4: و مهر زنان را در کمال رضایت به آنها بپردازید.

[5]- مرحوم کلینی، الکافی، ج 5، ص 378: صداق آن مقدار است كه زن و مرد بدان رضايت دهند چه كم باشد و چه زياد.

[6]- مرحوم حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 21، ص 249

[7]ـ همان، ص 252: بهترین زنان امت من زنانی هستند که خوشروتر و مهریه ایشان کمتر باشد.

[8]- نعمان بن محمد مغربی، دعائم الاسلام، ج 2، ص 221

[9]- مرحوم حر عاملی، وسائل الشیعه، ج 21، ص 253

[10]- گاه در مجالس خواستگاری حرف‌هایی زده می‌شود که بوی اهانت و تحقیر دارد و یا اتفاق‌هایی رخ می‌دهد که بسیار خفت‌بار و تحمل‌ناپذیر است و لذا این موضوع مقدمه‌ای می‌شود برای آغاز کینه‌ها و کدورت‌هایی که همچون زخمی کهنه و چرکین هیچ‌گاه التیام نمی‌پذیرد. در این حالت مهریه به جای آنکه پشتوانه محکمی برای سعادت آینده باشد وسیله‌ای می‌شود که برای یادآوری خاطرات ناخوشایند و به تبع آن حس انتقام ، بی‌مهری و بی‌حرمتی‌ها قدم به عرصه نهاده و رؤیاهای زیبای آینده را به تاراج می‌برد.

[11]ـ همان، ص 252: عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ (ع) قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (ص): الشُّؤْمُ فِي ثَلَاثَةِ أَشْيَاءَ فِي الْمَرْأَةِ وَ الدَّابَّةِ وَ الدَّارِ فَأَمَّا الْمَرْأَةُ فَشُؤْمُهَا غَلَاءُ مَهْرِهَا وَ عُسْرُ وِلَادَتِهَا وَ أَمَّا الدَّابَّةُ فَشُؤْمُهَا كَثْرَةُ عِلَلِهَا وَ سُوءُ خُلُقِهَا وَ أَمَّا الدَّارُ فَشُؤْمُهَا ضِيقُهَا وَ خُبْثُ جِيرَانِهَا وَ قَالَ مِنْ بَرَكَةِ الْمَرْأَةِ خِفَّةُ مَئُونَتِهَا وَ يُسْرُ وِلَادَتِهَا وَ مِنْ شُؤْمِهَا شِدَّةُ مَئُونَتِهَا وَ تَعَسُّرُ وِلَادَتِهَا.

[12]- مرحوم کلینی، الکافی، ج 5، ص 496

[13]- الفقه المنسوب الی الامام الرضا علیه السلام، ص 234؛ علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 100، ص 350: (إِذَا تَزَوَّجْتَ فَاجْهَدْ أَنْ لَا تُجَاوِزَ مَهْرُهَا مَهْرَ السُّنَّةِ وَ هُوَ خَمْسُمِائَةِ دِرْهَمٍ فَعَلَى ذَلِكَ زَوَّجَ رَسُولُ اللَّهِ ص وَ تَزَوَّجَ نِسَاءَه؛ هر گاه ازدواج کردي بکوش تا مهر آن از مهر السّنّه تجاوز نکند. بر همين ميزان پيامبر اکرم(ص) دختران خود را شوهر مي‌داد و همسر مي‌گرفت)

[14]- علامه مجلسی، بحارالانوار، ج 100، ص 169: أَقْذَرُ الذُّنُوبِ ثَلَاثَةٌ قَتْلُ الْبَهِيمَةِ وَ حَبْسُ مَهْرِ الْمَرْأَةِ وَ مَنْعُ الْأَجِيرِ أَجْرَهُ: پلید کارترین گناه قتل نفس، خودداری از پرداخت مهر، ونپرداختن اجرت کارگر مزدبگیر است.

[15]- مرحوم حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 21، ص 253: عن جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ (ع) قَالَ: إِنِّي لَأَكْرَهُ أَنْ يَكُونَ الْمَهْرُ أَقَلَّ مِنْ عَشَرَةِ دَرَاهِمَ لِئَلَّا يُشْبِهَ مَهْرَ الْبَغِيِّ، دوست ندارم مَهر زن، کمتر از ده درهم باشد تا با پولی که در مورد زنا پرداخت می‌شود تشابه نداشته باشد.

[16]- سوره کوثر

خطبه دوم

محکومیت خروج آمریکا از برجام و پیمان‌شکنی وی

نیاز به مدیریت یکپارچه و قوی در اداره کشور

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم‌اللّه الرحمن الرحیم نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور أنفسنا و سیئات أعمالنا و نصلّی و نسلّم علی سیّدنا و نبیّنا أَبِی الْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ علی مولانا علیّ بن ابیطالب و علی الصدیقة الطاهرة فاطمة الزهراء و علی الحسن و الحسین سیّدی شباب اهل الجنة و علی الائمة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف القائم المنتظر شَجَرَةُ النُّبُوَّةِ وَ بَيْتُ الرَّحْمَةِ وَ مَوْضِعُ الرِّسَالَةِ وَ مَعْدِنُ‏ الْعِلْمِ وَ مُخْتَلَفُ الْمَلَائِكَةِ صلوات الله علیهم أجمعین.

توصیه به تقوا

اعوذبالله من الشیطان الرجیم بسم‌الله الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَکونُواْ مَعَ الصَّادِقِینَ»[17] عِبَادَ اللَّهِ أُوصِیکمْ و نَفسِی بِتَقْوَی اللَّه و ملازمة امره و مجانبة نهیه

همه شما نماز گذاران گرامی و خودم را به تقوا و پارسایی فرامی‌خوانم. آخرین جمعه ماه مبارک شعبان یک جمعه فوق‌العاده معنوی و پر الهام و حساسی است. هم اعمال و توصیه‌های خاصی در آن وارد شده است و هم در روایتی حضرت سلمان از پیامبر خدا حضرت محمد مصطفی (صلّی الله علیه و آله و سلم) خطبه شعبانیه را نقل کرده است.[18] پیامبر خدا (ص) با چنان سوز و با چنان حماسه‌ای آخرین جمعه شعبان و فرصت‌های برای آمادگی برای ماه مبارک رمضان را تذکر داده و یادآوری می‌کند. کینه‌ها را از دل‌ها بشویید، اعمال گذشته خود را ارزیابی کنید و آماده آن ماه شریف و مهمانی بی‌نظیر و ماه مبارک رمضان شوید. در روایت دیگر ابوصلت آن توصیه‌ها را نقل می‌کند. دعاها و ذکرهایی که در این روزهای باقی‌مانده برای ما بیان شده است همه این‌ها برای این است که از آخرین جمعه ماه شریف شعبان یک شمارش معکوس برای اولیای الهی و دلدادگان مهمانی خدایی آغاز می‌شود. آن مهمانی که کرامت الله است. آن ماه مبارک رمضانی که ده‌ها وصف در باب او آمده است. آن روزه‌ای که ده‌ها صفت و توصیف در باب آن وارد شده است.  ماه مبارک رمضان ماه تقوا و پارسایی است.«أَنَّ الصَّوْمَ‏ حِجَابٌ‏ ضَرَبَهُ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ عَلَى الْأَلْسُنِ وَ الْأَسْمَاعِ وَ الْأَبْصَارِ وَ سَائِرِ الْجَوَارِحِ»[19] روزه یک حجاب و پرده‌ای است که خدا بر همه اعضا و جوارح افکنده است که از گناه مصون بماند. خدایا تو را به شکوه و عظمت رمضان قسمت می‌دهیم  ما را آماده آن مهمانی بزرگ بفرما.

مناسبت‌ها

مناسبت‌ها و مطالبی را خدمت شریفتان عرضه می‌کنم:

1. گرامیداشت و تسلیت سالگرد ارتحال آیت‌الله بهجت و آیت‌الله ایمانی

سالگرد ارتحال مرحوم آیت‌الله‌العظمی بهجت رضوان‌الله تعالی علیه را گرامی می‌داریم  و به روان پاک او درود می‌فرستیم. ارتحال نماینده محترم ولی‌فقیه در استان فارس آیت‌الله ایمانی را تسلیت و تعزیت عرض می‌کنیم و درود می‌فرستیم به ارواح پاک همه علما، ذوی الحقوق، در گذشتگان، مراجع درگذشته، شهدای بزرگ اسلام و دفاع مقدس و مقاومت و مدافع حرم و امام شهدا و عزیزان تازه درگذشته با صلواتی بر محمد و آل محمد

2. توصیه‌هایی پیرامون ماه مبارک رمضان

محور اول سخن، توصیه‌ها و یادآوری‌هایی پیرامون ماه مبارک رمضان است.

ماه رمضان یک مکتب است، یک منظومه فکری و عملی و عبادی است. ماه مبارک رمضان هم یک فلسفه فردی و عبادی و هم یک فلسفه اجتماعی بزرگ دارد. اگر ما بخواهیم ماه رمضان را با همه اوصاف و شرایطش در جامعه پیاده کنیم نیاز به آمادگی‌ها و اعمال و دقت‌هایی است. در این زمینه نکاتی را خدمتتان عرض می‌کنم:

1. ماه مبارک رمضان بهار قرآن و عبادت

ماه مبارک رمضان ربیع قرآن و عبادت است همه باید هم خودمان، هم جوانان و هم خانه‌هایمان را برای یک فصل معنوی و بانشاط عبادی و انس با قرآن آماده کنیم که این مهم نیاز به برنامه دارد.

2. ماه مبارک رمضان بهار فقرا و نیازمندان

ماه مبارک رمضان زمان ربیع فقراء و نیازمندان است. نهادهای امدادگر، مؤسسات خیریه و عموم جامعه در ماه مبارک رمضان باید نهضتی اساسی برای رسیدگی به فقرا، نیازمندان  و مستمندان آغاز کنند. جامعه‌ای که دارای فقیر است و جامعه‌ای که گرسنه در شب دارد این جامعه تراز اسلامی نیست. ماه رمضان آغاز رسیدگی به محرومان و مستمندان است. دولتمردان باید برنامه‌ریزی کنند و امدادگران، مؤسسات خیریه و فرهنگ عمومی جامعه ما باید جامعه امداد و کمک به فقرا باشد.

3. لزوم حفظ حرمت و کرامت ماه مبارک رمضان

ماه مبارک رمضان حرمت و کرامتی دارد که باید در کوچه و خیابان و بازار آن حرمت و کرامت تجلی کند. حریم ماه رمضان باید توسط همه حفظ شود، حتی کسی که معذور از روزه داشتن است. باید حرمت این ماه که حرمت خداست در انظار عام حفظ شود و ضریب توجه و حفظ ارزش‌های الهی باید در این ماه بیشتر شود.

4. لزوم احیای مساجد

احیای مساجد و برنامه‌های خوبی که ائمه جماعات و هیئات امنا برای مسجد باید بگذارند. مسجد پایگاه فکر و معرفت و سازندگی نوجوان و جوان ما است و این نیازمند برنامه است.

5. لزوم انس خانواده‌ها با عبادت در فضایی باشکوه

نکته آخر در این محور این است که باید فضای تربیتی خانه‌هایمان به‌گونه‌ای سامان یابد که بچه‌ها با روزه، قرآن و نماز انس بگیرند. ماه مبارک رمضان باید یک شکوه و نشاط ویژه‌ای در خانه برای انجام فرایض و عبادات و طراحی شود. خدایا به همه ما توفیق استفاده بهینه از ماه مبارک رمضان عنایت بفرما تا از فیوضات آن بهره‌مند شویم.

3. بزرگداشت هلال‌احمر

هفته هلال‌احمر را به این نهاد خیریه و امدادگر تبریک عرض می‌کنیم. جمعی از عزیزان هلال‌احمر هم در این مراسم پرشکوه حضور دارند و به همه آن‌ها تبریک و خسته نباشید می‌گوییم و از همه جوانان و مردم شریفی که در کنار این جریان خیّر و نیکوی هلال‌احمر قرار دارند و با روحیه بسیجی در شرایط گوناگون حضور پیدا می‌کنند و امدادرسانی می‌کنند باید تشکر کرد. مسئولیت‌های مهمی بر دوش این نهاد در امداد و پیش‌گیری و مسائل اجتماعی قرار دارد که برای این عزیزانمان آرزوی توفیق داریم.

4. تبریک هفته کارگر و روز معلم

به‌تازگی از هفته کارگر و هفته معلم عبور کردیم. به هر دو گروه و قشر زحمت‌کش تبریک عرض می‌کنم. در کشور حدود 13 الی 14 میلیون دانش‌آموز  و دو میلیون معلم، مربی و مدیر و مدارس فراوان داریم. در استان قم که پایگاه علم و اجتهاد است ما شاهد حضور قریب 250 هزار دانش‌آموز و 23 هزار معلم و 1400 مدرسه و آموزشگاه هستیم و توفیقاتی هم که عزیزانمان در استان در عرصه آموزش‌وپرورش داشتند قابل‌تقدیر است. این هفته را به معلمان و مربیان تبریک می‌گوییم و از دوستانمان تشکر می‌کنیم.

 البته یک توصیه باید به مردم و خودمان کنیم که باید آموزش‌وپرورش را دریابیم و کمک کنیم و تلاش کنیم با افزایشی که از امسال پیدا می‌شود ما به سمت مدارس سه شیفت نرویم؛ مخصوصاً در مناطق محروم و کمتر بهره‌مند باید ساخت مدرسه و نهضت مدرسه‌سازی و کمک به آموزش‌وپرورش مورد توجه قرار گیرد.

 باید به معلمان و مربیان و مدیریت آموزش‌وپرورش تأکید کرد لازم است که شما هم علم و دانش فرزندان ما و هم روحیه عبادی، اخلاقی، بصیرت سیاسی و اجتماعی آن‌ها را مهم بشمارید و راه آموزش‌وپرورش باید از مسیر سند تحول و نگاه به ارزش‌های درونی و متعالی اسلام عبور کند و نه از هیچ راه دیگر. امیدواریم که آموزش‌وپرورش در این مسیر حرکت کند و توصیه مهم رهبر معظم انقلاب به‌ویژه توصیه‌های جدید ایشان در بازدید از دانشگاه فرهنگیان را نصب العین خود قرار دهند.

5. تکریم هفته ارتباطات

هفته ارتباطات و روابط عمومی را هم گرامی می‌داریم و از همه کسانی که برای ارائه اطلاعات به جامعه تلاش می‌کنند سپاسگزاریم.

6. کنگره بین‌المللی نقش شیعه در پیدایش و گسترش علوم اسلامی

موضوع دیگر برگزاری کنگره بین‌المللی نقش شیعه در پیدایش و گسترش علوم اسلامی بود که طی دو روز در قم تحت اشراف و هدایت مرجع عظیم الشان آیت‌الله‌العظمی مکارم شیرازی برگزار شد. حرکت بسیار ارزنده‌ای بود که با حضور صدها مهمان از داخل و خارج برگزار شد. بیش از 400 مقاله و آماده‌سازی 50 جلد کتاب که عظمت تولید فکری و نقش علمی و معرفتی شیعه و عالمان بزرگ شیعه را نشان می‌دهد. البته در این کنگره از عالمان اهل سنت و ادیان دیگر حضور داشتند و رویکرد این کنفرانس رویکرد وحدت و نگاه به آینده امت اسلامی بود. ما هر گاه از سهم شیعه سخن می‌گوییم آن را در مجموعه امت اسلامی ارزیابی می‌کنیم. امروز همه ما یک امت با آرمان‌های بزرگ در برابر دشمنان قسم‌خورده هستیم. این کنگره هم با همین رویکرد برگزار شد و همین‌جا باید از همه شرکت‌کنندگان و برگزارکنندگان آن تشکر و قدردانی کنیم.

7. محکومیت خروج آمریکا از برجام و تحلیل پیرامون آن

اما موضوع اخیر مسائل مربوط به خروج امریکا از برجام و حوادث منطقه است. در اینجا نکات مهم را رهبر عظیم الشان فرمودند. تحلیل‌ها را هم شما کم‌وبیش آشنایید از باب یادآوری عرض می‌کنم:

1.  اعتراض به پیمان‌شکنی آمریکای مستکبر

ما با پیمان‌شکنی امریکا و برخی قدرت‌های اروپایی از دیرباز آشنا هستیم. از یک رژیم مستکبری که در قرن گذشته بیش از 100 جنگ ظالمانه برپا کرده است و ده‌ها کشور را اشغال کرده است و به پیمان‌های بین‌المللی پایبند نیست چه انتظاری می‌رود. ما انتظار وفاداری را هم از اول نداشتیم. رهبر گران‌قدر و عظیم الشان ما از ابتدا و دائماً یادآوری می‌فرمودند که به این پیمان‌شکن بزرگ که حتی به پیمان‌های مربوط به محیط‌زیست، پیمان‌های فرهنگی جهانی که مرتبط با ما هم نیست پایبند نیست نمی‌شود اعتماد کرد. ما هم از اول به آن‌ها اعتماد نداشتیم. پرونده شما پرونده سیاه و نفرت‌انگیز و آمیخته با هزار ظلم و ستم است، ما هرگز به شما اعتماد نداشتیم. برای ما هم جای تعجب نیست که شما سندی را که خودتان امضا کرده بودید ـ و از دید ما هم سند کاملی نبود ـ بعد از امضا و تعهد و دادن قول، نه به خودتان و نه به هم‌پیمانان خودتان وفادار نماندید. اعتماد ما از اول هم به شما نبود. تأکیدات رهبری هم این را نشان می‌داد. ما باید واقعاً به این پیمان‌شکنی اعتراض کنیم. دنیا نیز باید و حتماً در برابر این پیمان‌شکنی و پیمان‌شکنی‌های دیگر این رژیم ظالم اعتراض کند.

2.  لزوم پیروی بیش از پیش مسئولان از توصیه‌های رهبری و عدم اعتماد به غربی‌ها

 از این پس از مقامات و مسئولین انتظار می‌رود که توصیه‌های رهبری را بیش از پیش مورد عنایت قرار دهند. اگر بخواهید به اروپایی‌ها متوجه شده، رویی کنید هرگز با اعتماد رویی نکنید. این‌ها هم با اشکال و تفاوت‌هایی که دارند همان وضع پیمان‌شکنی را در ذات خود دارند. آنچه انتظار می‌رود این است که مسئولان ما عزت و کرامت ملت را بیش از گذشته با دقت کامل توجه کنند و از سوی دیگر بدون تضمین پای هیچ‌چیزی نایستند. این‌ها تضمین‌های قطعی‌شان اعتباری ندارد چه برسد به تضمین‌های نیم‌بندشان.

3. نیاز به مدیریت یکپارچه و قوی در اداره کشور

ما برای اداره کشورمان مدیریت کامل می‌خواهیم. ارز و تولید داخلی را باید مدیریت کرد. حمایت از تولید داخلی، تقویت ارتباط با بخش‌های سالم جهان، اعتماد بر سرمایه‌های درونی کشور، تکیه بر روح جهادی و بسیجی و مقاومت می‌تواند اقتصاد کشور را شکوفاتر کند. این افسارگسیختگی قیمت ارز و مسائل دیگر را باید با تدابیر صحیح کنترل کرد و به خارج نباید امید داشته باشیم. همه امید ما به داخل باشد.

4. هشدار به امریکا و اسرائیل و سرسپردگان منطقه‌ای آن‌ها

این نکته را هم باید به امریکا، اسرائیل و سعودی‌هایی که خیلی ذوق‌زده شده‌اند باید بگوییم که زیاد ذوق‌زده نشوید، امریکا به درد شما نمی‌خورد و اسرائیل به سود شما کاری نمی‌کنید. اگر هم شما دل بسته‌اید بدانید که به‌زودی شکست خواهید خورد. در قصه صدام و ماجراهای امثال آن همراهی کردید و شکست خوردید. امروز جبهه مقاومت رویاروی امریکا و اسرائیل ایستاده است.آمریکا و اسرائیل به خاطر ترس دست و پا می‌زنند. شما ذوق‌زده نشوید. ایران جبهه و مقاومت همچنان برپای خویش خواهد ایستاد، به خود اعتماد خواهد کرد، توطئه‌ها  را از بین خواهد برد و به فضل خدا در آینده نزدیک همه این توطئه گران ناامید خواهند شد.

5. لزوم اتکاء به قدرت داخلی کشور

اقتصاد مقاومتی، اتکای بر منابع داخلی، صیانت از قدرت و نیروی دفاعی در برابر دشمن، تضمین گیری دقیق و درست از دشمنانی که دیدیم که به آن‌ها اعتمادی نیست و وحدت و انسجام در پرتو هدایت‌های رهبری سلسله اصولی است که آینده کشور را به سمت خیر و نور هدایت خواهد کرد. پیروزی حزب‌الله در لبنان نشان‌دهنده مقاومت است و ان‌شاءالله زنجیره این پیروزی‌ها هم ادامه پیدا خواهد کرد.

 امروز هم بعد از نماز جمعه مردم عزیز، شریف، مقاوم و بزرگ قم پیشگامان انقلاب و جهاد و شهادت بار دیگر در صحنه حضور خواهند یافت و در برابر امریکا و اسرائیل فریاد خواهند داد و اعلام خواهند کرد که ما تا آخر، پای اسلام و انقلاب اسلامی و آرمان‌های شهیدانمان استوار مانده‌ایم.

نسئلک اللهم و ندعوک باسمک العظیم الاعظم الاعز الاجلّ الاکرم یا الله ... یا ارحم الرحمین. اللهم ارزقنا توفیق الطاعة و بُعد المعصیة و صدق النیّة و عرفان الحرمة اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر و الکفار و المنافقین.اللهم انصر جیوش المسلمین و عساکر الموحدین اللهم اغفر المؤمنین و المومنات والمسلمین و المسلمات، الاحیاء منهم و الاموات، به امت اسلام قوت، قدرت و شجاعت اقدام در برابر این‌همه مظالم عنایت بفرما، خائنان به امت اسلامی را مفتضح و منکوب بفرما، خدایا دل‌های ما را به انوار ایمان و معرفت خود روشن بفرما، همه ما را پیرو اولیای اطهار و فاطمه زهرا (س) قرار بده، مراجع درگذشته، درگذشتگان از این جمع، مرحوم آیت‌الله ایمانی، شهدای دفاع مقدس، انقلاب اسلامی، مدافع حرم و امام شهدا را با اولیای خودت محشور بفرما، ما را ادامه‌دهنده راه آنان مقرر بفرما، گناهان ما را ببخش،ارواح تابناک شهدا و امام شهدا را با اولیای خودت محشور بفرما، مریضان و جانبازان را شفای عاجل عنایت بفرما، توبه و انابه ما را بپذیر و گناهان ما را ببخش و بیامرز،به ما توفیق انابه و تضرع در پیشگاهت کرامت بفرما، همه شرور و آفات را از امت اسلام و مقاومت اسلامی و از ملت عزیز و شریف ایران دور بدار، مسئولان را در خدمت خالصانه به ملت شریف توفیق روزافزون عنایت بفرما، مسلمانان را در اقطار عالم به اوج پیروزی نائل بفرما، باران رحمتت را بر ما فرود بفرست، ما را آماده دریافت فیوضات ماه رمضان بفرما، خدمتگزاران به اسلام، مقام معظم رهبری، مراجع عظام و خدمت گذاران به کشور و اسلام را مؤید و منصور بدار، خدایا سلام ما را به محضر مولا و آقایمان حضرت ولیعصر ارواحنا فداه ابلاغ بفرما و در فرج نورانی‌اش تعجیل بفرما.

بسم‌الله الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ يلِدْ وَلَمْ يولَدْ وَلَمْ يكُنْ لَهُ كُفُوًا أَحَدٌ[20]


[17]  - توبه، 119        

[18]- مرحوم حر عاملی، وسایل الشیعه، ج 10، ص 313؛ شیخ صدوق، الامالی، ص 93

[19]- الفقه المنسوب الی الامام الرضا علیه السلام، ص 291: اعْلَمْ يَرْحَمُكَ اللَّهُ أَنَّ الصَّوْمَ‏ حِجَابٌ‏ ضَرَبَهُ اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ عَلَى الْأَلْسُنِ وَ الْأَسْمَاعِ وَ الْأَبْصَارِ وَ سَائِرِ الْجَوَارِحِ لِمَا لَهُ فِي عَادَةٍ مِنْ سِرِّهِ وَ طَهَارَةِ تِلْكَ الْحَقِيقَةِ حَتَّى يُسْتَرَ بِهِ مِنَ النَّارِ وَ قَدْ جَعَلَ اللَّهُ عَلَى كُلِّ جَارِحَةٍ حَقّاً لِلصِّيَامِ فَمَنْ أَدَّى حَقَّهَا كَانَ صَائِماً وَ مَنْ تَرَكَ شَيْئاً مِنْهَا نَقَصَ مِنْ فَضْلِ صَوْمِهِ بِحَسَبِ مَا تَرَكَ مِنْهَا وَ قَدْ رُوِيَ رُخْصَةٌ فِي قُبْلَةِ الصَّائِمِ وَ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ أَنْ يَتَنَزَّهَ عَنْ مِثْلِ هَذَا قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع أَ مَا يَسْتَحْيِي أَحَدُكُمْ أَنْ لَا يَصْبِرَ يَوْماً إِلَى اللَّيْلِ إِنَّهُ كَانَ يُقَالُ إِنَّ بَدْوَ الْقِتَالِ اللِّطَامُ.

[20]- سوره اخلاص