خطبه اول

اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیمنحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به ونتوکّل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ من شرور انفسنا و سیّئاتنا اعمالنا و نصلّی و نسلّم علی سیّدنا و حبیبنا اباالقاسم محمد (ص) و علی آله الاطیبین الاطهرین لاسیّما بقیّة الله فی الأرضین.

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیمیا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ[1]عباد الله اوصیکم و نفسی بتقوی اللّه و ملازمة امره و مجانبة نهیه و تجهّزوا وقد نودی فیکم بالرّحیل و تزوّدوا فانّ الخیر الزاد التقوی.

روز عید غدیر خم

از آغاز ذی‌القعده سال دهم هجری که آخرین سال زندگانی پیامبر بود، به همه مناطق مسلمان‌نشین و ایل‌ها و قبیله‌های مسلمان عربستانخبر داد که وی در این ماه به مکه معظم خواهد رفت و حجبه‌جای خواهد آورد و بدین ترتیب بزرگ‌ترین اجتماع مسلمانان شکل گرفت، که به حجةالوداعمعروف است.با پایان حج محمد به‌سرعت دستور حرکت جهت اجتماع در غدیر خم را دادند. در میان راه مکه و مدینه در غدیر خم، آیه قرآنفرو فرستاده شد:ای پیامبر، آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل‌شده به مردم برسان.اگر این کار را نکنی، رسالت الهی را به انجام نرسانده‌ای و خداوند از مردم نگاهت خواهد داشت.

پیامبر در غدیر خم

پیامبر دستور داد همه کاروانیان در آن محل گرد هم‌آیند، و در همان‌جا پیامبر خطابهٔ طولانی غدیر را ایراد کرد.برخی بخش‌های این سخنرانی که به گفته شیعیان در معرفی مقام علیاست چنین است: ای مردم، بدانید که خداوند علی را ولی و امام شما قرار داده و اطاعت او را بر مهاجرانو انصارو کسانی که به نیکی از آنان پیروی کنند، و بر شهری و روستایی و عجم و عرب و آزاد و مملوک و بزرگ و کوچک و سفید و سیاه واجب کرده است. آگاه باشید که امیرالمؤمنین غیرازاین برادرم کسی نیست و پیشوایی مؤمنان پس از من بر کسی جز او روا نخواهد بود. او جانشین من  و پیشوای کسانی است که به من ایمان آورده‌اند و نیز جانشین من در تفسیر کتاب خدااست. خداوند دین شمارا به‌واسطه امامتاو کامل گردانید. به دستورات او گوش فرا دهید تا در سلامت بمانید و از او پیروی کنید تا هدایت شوید. ای مردم! من صراط مستقیمم، که خداوند شمارا به پیروی آن امر فرموده است. آنگاه پس از من، علی و پس از او، فرزندانم از نسل او.

من از جانب خداوند دستور یافته‌ام که از شما درباره آنچه از سوی خداوند درباره علی امیرالمؤمنینو اوصیای پس از او آوردم، بیعت بگیرم و دست شمارا بفشارم. خداوند به من دستور داده که از زبان‌های شما در مورد آنچه بیان نمودم راجع به علی امیرالمؤمنین و امامانی که پس از او می‌آیند و از من و از اویند، اقرار زبانی بگیرم و چنان‌که خبرتان دادم، نسل من از صلب علی است. همگی بگویید: شنیدیم و اطاعت می‌کنیم و خرسند در مقابل آنچه از سوی پروردگار ما و خویش دربارهٔ امامت علی امیرالمؤمنین و امامانی که از صلب او به دنیا می‌آیند، به ما رساندی - سر تسلیم فرود می‌آوریم. بر این باور زنده‌ایم و با آن می‌میریم و با آن در قیامت محشور می‌شویم. تغییر نمی‌دهیم و تبدیل و انکار نمی‌کنیم، تردید به دل راه نمی‌دهیم و از این باور برنمی‌گردیم و پیمان نمی‌شکنیم.پس از پایان خطابه، این آیه بر پیامبر فرو فرستاده شد:امروز کافران از دین شما ناامید شدند. پس از آنان نهراسید و از من پروردگار بترسید. امروز دینتان را برایتان کامل کردم و نعمتم را بر شما تمام داشتم و اسلام را به‌عنوان دینتان پسندیدم.

مراسم بیعت مسلمانان با پیامبر و علی سه روز طول کشید و دو خلیفه اول و دوم و حتی بانوان با قرار دادن دست خود در ظرف بزرگ آبی که در سوی دیگر آن در درون خیمه، دست علی قرار داشت، بیعت خود را اعلام می‌کردند. و در این روز پیامبر اسلام عمامه خود را بر سر علی گذاشت در دیدگاه شیعه، منافقین که گروه قابل‌توجهی را تشکیل می‌دادند، در ماجرای غدیر و به اراده الهی، نتوانستند نیات خود را آشکار و عملی کنند؛ اما در میان جمعیت دروغ‌هایی نسبت به اقدام پیامبر انجام می‌دادند و شخصی به نامحارث فهریرا تحریک کردند تا نزد رسول بیاید و برخلاف همه تصریحات حضرت در ضمن خطبه، سؤال کند که آیا آنچه درباره علی بن ابی‌طالب گفتی از جانب پروردگار بود یا از جانب خود؟ پیامبر در پاسخ فرمودند: خداوند به من وحی کرده است و واسطه میان من و خدا جبرئیل است و من اعلام‌کننده پیام خدا هستم و بدون اجازهٔ پروردگارم، خبری را اعلام نمی‌کنم.

پیام‌های غدیر خم

الف) غدیر یک پیام همیشگی دارد و آن این‌که الگوی جامعه اسلامی و رهبر و مقتدای آن بعد از پیامبر (ص) باید حضرت علی (ع) و امثال او از امامان معصوم (ع) باشند. آنان کسانی هستند که بر ما ولایت و سلطه دارند و باید با تقرب به آن بزرگواران تحت سلطه تکوین و تشریع آنان قرارگرفته تا از برکات فیض وجودشان بهره‌مند شویم.

ب) انسان باید در ابلاغ حق و حقیقت اصرار ورزیده و از بیان آن کوتاه نیاید؛ زیرا پیامبر اکرم (ص) گرچه می‌دانست مردم بعد از وفاتش به سفارش‌ها او عمل نخواهند کرد، ولی حجت را بر مردم تمام کرده و در هیچ موقعیتی خصوصاً در حجةالوداع و در غدیر خم از بیان حق و پافشاری بر آن کوتاه نیامد.

ج) در برخی از مواقع به جهت حفظ مصلحت و در نظر گرفتن مسئله اهم باید از مصلحت مهم گذشت و آن را فدای مصلحت اهم نمود. حضرت علی (ع) باآنکه از جانب خداوند سبحان و با ابلاغ رسول گرامی اسلام (ص) به مقام خلافت و رهبری جامعه اسلامی منصوب شد، ولی هنگامی‌که مقابله و جنگ و خونریزی به جهت به دست آوردن حق خود را به صلاح و مصلحت اسلام و مسلمین ندید، تنها به موعظه و تذکر و اتمام‌حجت و اظهار مظلومیت خود اکتفا کرد تا اسلام محفوظ بماند؛ زیرا به‌طور حتم اگر حضرت علی (ع) غیر ازآنچه انجام داد، عمل می‌کرد، فاجعه‌ای بزرگ بر اسلام و مسلمین وارد می‌شد که جبران‌پذیر نبود و این درسی برای امت اسلامی تا روز قیامت است که گاهی باید به جهت حفظ مصلحت اهم از امر مهم گذشت.

ارتباط غدیر با ولایت

غدیر، نه فراموش‌شدنی است و نه کهنه شدنی؛ ماندگار است و پویا. غدیر، تجلی ولایت و رکن حیات معنوی انسان است. غدیر، روز اکمال دین و اتمام نعمت حق است. غدیر، آزمایشگاه بود و علی، وسیله امتحان مدعیان ایمان، تا در جریان اطاعت از رهبری او و پذیرفتن ولایتش، صداقت او را در عمل نشان دهند. پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله در روز غدیر خم، خواست تا جریان رهبری امت، از آغاز به دست پاک‌ترین و شایسته‌ترین افراد باشد و آب زلال حق، در بستر تاریخ و زمان و در توالی نسل‌ها و اندیشه‌ها، آلوده نگردد و دشمنان نتوانند از آب گل‌آلود، ماهیِ مراد خویش را بگیرند. بر همین اساس است که غدیر هیچ‌گاه فراموش نمی‌شود؛ بلکه همواره نامیرا و جاودانه باقی خواهد ماند.

اهمیت شناخت غدیر

غدیر، عصاره و نتیجه آفرینش و چکیده تمام ادیان الهی و خلاصه مکتب وحی است. غدیر، تنها واقعه‌ای تاریخی نیست؛ بلکه اساس دین است. غدیر، ثمره نبوت و میوه، و تعیین خط‌مشی مسلمانان تا آخرین روز دنیاست. غدیر، مجموعه وقایعی سرنوشت‌ساز و خطبه آن، قانون‌نامه زیربنایی اسلام است. غدیر، یک رخداد تاریخی صرف، و تنها یک گذرگاه جغرافیایی نیست، بلکه سرفصلی اعتقادی است که درون‌مایه همه طاعت‌ها از آن سرچشمه می‌گیرد، رسالت همه پیامبران در آنجا مفهوم می‌یابد، و همه رشدها و تعالی‌ها ازآنجا آغاز می‌شود.

خطبه دوم

اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم الله الرحمن الرحیمنحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به ونتوکّل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ من شرور انفسنا و سیّئاتنا اعمالنا و نصلّی و نسلّم علی سیّدنا و حبیبنا اباالقاسم محمد (ص) و علی آله الاطیبین الاطهرین لاسیّما بقیّة الله فی الأرضین و صلّ علی سیّدنا و مولانا و امامنا امیرالمؤمنین علی بن ابی‌طالب (ع) صلّ علی صدّیقة الطاهرة فاطمة الزهرا (س) و علی الحسن والحسین سیّدی شباب اهل الجنّة و علی ائمّة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد والحسن بن علی و خلف القائم المنتظر (عج) حججک علی عبادک و امنائک فی بلادک ساسة العباد و ارکان البلاد و ابواب الایمان و امناء الرّحمن و سلالة النبیّین و صفّوة المرسلین و عترة خیرة ربّ العالمین صلواتک علیهم اجمعین.

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیمیا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ[2]عباد الله اوصیکم و نفسی بتقوی اللّه.

رخدادهای مهم در سال 1377 در ایران

1. برگزاری دو انتخاب مهم، انتخابات رهبری و انتخابات شوراها بود. خبرگان رهبری که متصدی نصب رهبری با شرایط ملزم بر آن و وظایف مهمی که در ارتباط با رهبری است، با انتخاب مردم تعیین شد و همین‌طور برای اولین بار کشور ما شاهد برگزاری انتخابات شوراها بود. این دو انتخابات از نقاط موفقیت‌آمیز نظام کشور ما بود.

2. روابط کشور با حوزه خلیج‌فارس رو به بهبودی گام برداشت.

3. تأثیرات زیادی در دنیای اسلام گذاشت که جزء سیاست‌های دیرینه نظام اسلامی بود.

4. ارتباطات خارجی کشور ما بهتر شد. سفر ریاست جمهوری به ایتالیا، سفری موفقیت‌آمیز بود و مواضع عالی ریاست جمهوری و تأییدی که مقام معظم رهبری بر این سفر داشتند، نشان‌دهنده بهبود روابط ما با دنیای خارج بوده است.

5. در سال 77 چندین موفقیت ورزشی نیز داشتیم که از امتیاز و موفقیت کشور ما به‌حساب می‌آید.

مسئله اختلاف بین جناح‌ها

کشور از افراطی‌گری‌های جناح‌های مختلف بسیار آسیب‌دیده است و شما حاکمان سیاسی هستید و می‌بایست مدیریت سیاسی نمایید و اگر مطلع شویم که یکی از استانداران، فرمانداران و یا معاونین با گروه یا جناح سیاسی خاصی تعامل ویژه برقرار نموده و سیاست‌های آن گروه سیاسی خاص را اجرایی می‌نماید ذره‌ای در عزل وی تأمل نخواهیم داشت. مقام معظم رهبری بارها و بارها در سخنرانی‌هایشان به رعایت خطوط قرمز تذکر می‌دهند برای این است که مردم بدانند اگر اشتباهی صورت بگیرد به صحنه بیایند. در جمهوری اسلامی هیچ‌کس از مردم و جناح‌های مختلف سیاسی با توافق خوب مخالف نیست. انتقاد به معنی سنگ‌اندازی نیست، ملت ایران با هر گرایش و سلیقه سیاسی و جناحی آرزوی موفقیت دولت را دارد.

حفظ وحدت و انسجام

کشور نیازمند وحدت ملی بدون توجه به جناح‌بندی‌های مختلف است.باید در بحث حفظ منافع ملی کشور اختلاف‌سلیقه‌ها کنار گذاشته‌شده و باروحیه وحدت و انسجام جامعه را در مسیر اهداف پیشبرد.باید مسئولان در کنار اختلافات جناحی، سلایق مختلف و منافع شخصی به دنیا انسجام درونی باشند.

عید نوروز و رسیدن سال نو

در خاتمه لازم است به نکاتی چند توجه شود:

1.هر تشکیلاتی در پایان سال حساب کار خود را می‌کند و به بررسی کم‌وکاستی‌ها و ضعف‌ها و قوت‌ها می‌پردازد. لازم است ماهم به‌حساب خود برسیم و یک بازنگری همه‌جانبه به گذشته خویش داشته باشیم. شخصی در روز عید نوروز می‌گفت: این روز را به شما تبریک و تسلیت می‌گویم. تبریک به جهت فرصتی جدید که خدا به شما داده و تسلیت برای از دست دادن فرصت‌هایی که داشته‌ای.

2. باید از گذران عمر و زمان و طبیعت درس گرفت. طبیعت بیدار شد و فعالیتش را دوباره آغاز کرد آیا ماهم بیدارشیم، آیا در ما هم تحول ایجاد شد؟ خانه‌ها از گردوغبار و آلودگی‌ها پاک‌سازی شد، آیا قلب‌های ما نیز از زنگارهای گناه و رذایل اخلاقی پاک‌سازی شد...؟

امیدوارم که سال جدید را با معنویت آغاز کنیم و بدانیم که خیر و سعادت و پیشرفت و ارتقاء ما در کنار معنویت و به‌خصوص در میان نسل جوان است. امیدواریم خدا با الطاف و عنایاتش همه ما را با برکات و عنایات خودش وارد سال جدید کند و بتوانیم در پرتو توفیقات او قدم برداریم.

دعا

نسئلک اللهم و ندعوک بسمک العظیم الاعظم الاعزّ الاجلّ الاکرم یا الله و... یاارحم الرحمین اللهم ارزقنی توفیق الطاعة بعد المعصیة صدقة النیّة و عرفان الحرمة اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر و اهله.

خدایا گام‌های ما را درراه خودت استوار بدار. خدایا قلب‌های ما را به نور ایمان و معرفت خودت منور بفرما. خدایا ما را از وسوسه‌های شیطان دور بدار. به ما توفیق تهذیب نفس و تکمیل اخلاق عنایت بفرما. خدایا ما را همواره متذکر مرگ و عوالم پس از مرگ بدار و...

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ اللَّهُ الصَّمَدُ لَمْ یلِدْ وَلَمْ یولَدْ وَلَمْ یکنْ لَهُ کفُوًا أَحَدٌ»[3]

 

 

 


[1]. حشر، آیه 18.

[2]. آل عمران، آیه 102.

[3]. سوره اخلاص.