خطبه اول

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیمالْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدَانَا لِهَذَا وَمَا کنَّا لِنَهْتَدِی لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللّه[1]؛ ثم الصلاة و السلام علی سَیِّدِنَا وَ نَبِیِّنَا أَبِی الْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ عَلی آله الأطیَّبینَ الأطهَرین لاسیُّما بقیة‌اللّه فی الارضین.

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیم«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»[2] عِبادَالله اُوصیَکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه وَ مُلازِمَة اَمرِه وَ مُجانِبَة نَهیِه وَ تَجَهَّزوا رَحِمَکم اللّه، فَقَد نُودِیَ فیکُم بِالرَّحیل وَ تَزَوَّدوا فَإِنَّ خَیرَ الزّاد التقوی.

ایام ذی‌الحجه

ماه ذی‌الحجه برای خودسازی خیلی مهم است ماه، ماه دعا است، ماه راز و نیاز باخدا است و یک‌قدری بیشتر نه‌فقط روز عرفه، نه‌فقط دهه اول اصلاً این ماه، ماه دعا، ماه رابطه، ماه خودسازی است.

در یک‌کلام (به قول بزرگان و عارفان) می‌توان گفت که می‌توان در این ماه راه صدساله را یک‌ماهه طی نمود. ماه ذی‌الحجه، آخرین ماه سال هجری قمری است و ماهی است بسیار پربرکت. بزرگان دین هنگامی‌که این ماه وارد می‌شد، اهمیت ویژه‌ای به عبادت در آن و مخصوصاً در دهه اوّل این ماه می‌دانند.

روز عرفه

روز عرفه هم نهمین روز از ماه ذی‌الحجه است که اعمال مخصوص خودش را دارد. حاجیان در این روز در سرزمینی نزدیک شهر مکه، در بیابانی نزدیک شهر مکه به نام عرفات دورهم جمع می‌شوند و خدا را عبادت می‌کنند. روز عرفه، روز دعا و نماز و راز و نیاز باخداست، روز بخشیده شدن گناهان است. در روز عرفه، حاجیان از ظهر تا بعد از غروب آفتاب، باید در سرزمین عرفات بمانند و در آن سرزمین دعا کنند، نماز بخوانند و باخدا به راز و نیاز بپردازند. بسیاری از گناهان در روز عرفه بخشیده می‌شوند.

شرحی از دعای عرفه

دعای عرفه سالار شهیدان حضرت اباعبدالله الحسین علیه‌السلام یکی از دعاهای مأثوری است که از مضامین بلند و معارف عمیق برخوردار است. شرح تفصیلیِ همه فقره‌های آن، به چندین جلد کتاب نیازمند است.

در نخستین فراز شرح دعای عرفه، ضمن اشاره به استحباب ستودن خداوند به صفات جمال و جلال، پیش از بیان حاجات خویش یادآور شده که امام علیه‌السلام نیز این ادب دعا را مراعات نموده و در این بخش از دعا نکاتی را مطرح فرموده است: همه جهان هستی فعل خداست، حاکم مطلق نظام هستی، ذات اقدس الهی است، حکومت خدا گاهی به‌صورت قضا و گاهی به‌صورت عطا ظهور می‌کند، قدرت الهی نامحدود است و هیچ موجودی توان جلوگیری ازقضا و عطای او را ندارد.

روز عرفه در روایات اهل‌بیت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. عده‌ای روز عرفه را در کنار اعیادی مانند عید قربان، فطر و غدیر خم قرار داده و آن را نیز یکی از اعیاد مهم مسلمانان برشمردند و برای این روز اعمال و آدابی را بیان کرده‌اند که از جمله آن خواندن دعای عرفه است. روز و شب عرفه دعا و اعمال مخصوص به خود را دارد، ازاین‌رو این روز بسیار مهم و ارزشمند است.

 نام‌گذاری روز عرفه

اختصاص و نام‌گذاری یک روز به نام عرفه در طول سال، نشانگر این است که معرفت، عرفان و شناخت در مکتب اهل‌بیت از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. رسول اکرم در همین مورد می‌فرمایند: معرفت و شناخت سرمایه من است. ازاین‌رو به عرفه باید به‌عنوان یک سرمایه نگاه کرد و بهره‌برداری لازم را از این ‌روز  عرفه و دعا برد.

 نکاتی درباره دعای عرفه

علاوه بر اینکه عرفه روز مهمی است، محتوای دعای عرفه نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. دعای عرفه از چند مطلب کلیدی برخوردار است که یکی از آن‌ها شناخت پروردگار متعال از منظرهای گوناگون است که این موضوع، شناخت خود انسان را نیز به دنبال دارد. در این دعا آمده است که انسان یک موجود نیازمند و محتاج به پروردگار است و توجه به این مسئله به‌منظور شناخت خود، می‌تواند جایگاه ویژه‌ای داشته باشد.

 ارتباط انسان باخدا

مطلب بعدی در دعای عرفه، ارتباط انسان با پروردگار متعال است. انسان برای برقراری ارتباط باخدای خود، باید به شناخت از خود رسیده باشد تا بتواند با پروردگار خود صحبت کند و بداند چگونه نیازمندی‌های خود را به پروردگار متعال عرضه کند. شناخت خود، راه‌های دریافت نیازمندی‌ها از سوی خدا و شکر و سپاس پروردگار مطالب اصلی و اساسی دعای عرفه هستند.

 در دعای عرفه مطلبی وجود دارد که ویژه امام حسین (ع) است. امام حسین در بخشی از دعای عرفه می‌فرمایند: خداوندا تو را شکر می‌کنم که در دولت پیشوایان کفر مرا به دنیا نیاوردی و درزمانی به دنیا آمدم که وحی نازل می‌شود و همچنین پیامبر اسلام مبعوث به رسالت شده است و رحمت تو فراگیر و عمومی شده است.

حج برنامه خاص و جایگاه ویژه‌ای دارد. امام حسین (ع) در کنار جبل الرحمه ایستادند و این دعا شکوهمند را خواندند، به این منظور که هم آموزشی به مردم داده شود و هم فرهنگ و مبانی اسلام را در آن مقطع بازگو کنند. در زمان امام حسین (ع) محراب و منبری وجود نداشت تا افرادی از قبیله امام حسین (ع) بتوانند معارف، اخلاقیات و عرفان را بازگو کنند، ازاین‌رو امام حسین از فرصت به وجود آمده، استفاده کرد و دریکی از سفرهای خود دعای عرفه را که یک منشور و دایره المعارف بزرگ است، خواند تا به یادگار نیز باقی بماند.

هدف امام حسین از خواندن دعای عرفه

رسالت همه ائمه، هدایت مردم به‌سوی خداست. آنان تلاش می‌کردند تا درس‌های تربیتی، عرفانی، اخلاقی و آموزشی را به مردم ارائه کنند؛ لذا هدف امام حسین (ع) از خواندن دعای عرفه ارتباط باخدا، شناخت خود و شکر و سپاس پروردگار بود.

در روایات اهل‌بیت آمده است که همه علوم در مورد انسان در چهار مطلب خلاصه می‌شود. اینکه انسان بداند از کجا آمده، به شناختی از خود برسد، چه وظیفه و مسؤولیتی دارد و آفت‌ها و آسیب‌های خود را بشناسد، ازاین‌رو همه دعاها به دنبال شناساندن این موضوعات و آگاه کردن انسان‌ها هستند تا بتوانند از مضامین دعاها در زندگی روزمره خود استفاده کنند.

نکته آخر

عرفه روزی است که امام عصر (عج) در صحرای عرفات حضور دارند و روزی است که امام حسین (ع) با دعای عرفه سفر خود به کربلا را آغاز کردند و روز معرفت ویژه به پروردگار است.برکات خداوند بی‌حدوحصر است و این روز، روز آمرزش گناهان است و در این روز فقط باید از خدا درخواست حاجت کرد.خداوند متعال به آبروی این روز، کسانی را که در شب قدر مورد رحمت و مغفرت الهی قرار نگرفتند را می‌بخشد.

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ وَالْعَصْرِ إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ إِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ»[3]

خطبه دوم

اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم،نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور انفسنا و سیئات اعمالنا و نصلی و نسلم علی سیدنا و نبینا العبد المؤید و الرسول المسدد المصطفی الأمجد ابی‌القاسم محمد (ص) و علی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب و علی صدیقة الطاهرة فاطمة الزهراء و علی الحسن و الحسین سیدی شباب اهل الجنة و علی ائمة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف القائم المنتظر (عج)، حججک علی عبادک و أمنائک فی بلادک، ساسة العباد و ارکان البلاد و ابواب الایمان و امناء الرحمان و سلالة النبیین و صفوة المرسلین و عترة خیرة رب العالمین صلواتک علیهم اجمعین . اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیم«یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَکونُوا مَعَ الصَّادِقِینَ»[4] عِبادَالله اُوصیَکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه وَ مُلازِمَة اَمرِه وَ مُجانِبَة نَهیِه وَ تَجَهَّزوا رَحِمَکم اللّه، فَقَد نُودِیَ فیکُم بِالرَّحیل وَ تَزَوَّدوا فَإِنَّ خَیرَ الزّاد التقوی.

عید قربان

روز عید قربان از روزهای بزرگ و اعیاد مسلمانان سراسر جهان است. ترجمه کلمه عید به معنای بازگشت است و همان‌گونه که انسان در عید فطر پس از یک ماه بندگی به فطرت ذاتی خود بازمی‌گردد، عید قربان نیز به معنای بازگشت به ارزش‌های توحیدی و وحدانیت است.

همان‌گونه که حضرت ابراهیم درراه رضای خدا عزیزترینش را قربانی کرد انسان نیز باید در این روز نفس خود را قربانی کند.این روز فرصت مغتنمی است تا نگاهی به خود بیندازیم و ببینیم که درراه ارزش‌های دینی و انسانی و فضایل و عقاید خویش چه مقدار هزینه کرده‌ایم.

علاوه بر صله‌رحم و تبریک گفتن‌ها و جشن گرفتن‌های معمول، در این عید بزرگ انسان باید مقداری با خود و خدای خود نیز خلوت کند.مهم‌ترین اعمال عید قربان غسل، شرکت در نماز عید و قربانی کردن است.از کسانی که توانایی مالی دارند می‌خواهیم تا حتماً در این روز قربانی کرده و بین فقرا و نیازمندان تقسیم کنند.

شهید محمدباقر صدر و خواهرش بنت‌الهدی

در تاریخ 25 ذوالقعده 1353 قمری، در شهر کاظمین عراق، نوزادی دیده به جهان می‌گشاید که نامش را سید محمدباقر می‌گذارند.

این کودک دومین فرزند خانواده بود. پدر این نوزاد، آیت‌الله سید حیدر، از مجتهدان بنام و مشهور، و مادرش دختر آیت‌الله شیخ عبدالحسین آل یاسین، از زنان متقی و پرهیزکار بود. پس از چهار سال نوزاد دیگری در این خانواده روحانی به دنیا آمد که نام وی را آمنه بنت‌الهدی می‌گذارند. سرنوشت این برادر و خواهر از ولادت تا شهادت درهم‌آمیخته شد تا حماسه‌ای شورانگیز شود.

چند ماه از ولادت آمنه بنت‌الهدی، خواهر گران‌قدر سید محمدباقر صدر نگذشته بود که، رنگ یتیمی، در چهره سید محمدباقر چهارساله و آمنه نوزاد آشکار شد. ازاین‌پس، این برادر و خواهر یتیم، سرنوشتی هم‌رنگ پیدا کردند و در تمام فراز و نشیب‌های زندگی پرملال و اندوه، شریک غم و شادی هم دیگر شدند. پس از رحلت پدر، سید محمدباقر و آمنه بنت‌الهدی، در سایه همت و حمایت مادری مهربان و پرهیزکار و برادر گران‌قدرشان، سید اسماعیل رشد و پرورش یافتند و بزرگ شدند و قدم درراه زندگی و جهاد و مبارزه نهادند.

تحصیل علوم حوزوی

آیت‌الله سید محمدباقر صدر، درراه تحصیل علوم دینی از همان ابتدای نوجوانی تلاش نمود. بسیار از کتاب‌های درسی فقه و اصول را که طُلاب حوزه در طول چند سال نزد استادان بزرگ می‌خوانند، بی استاد مطالعه نمود و بدین‌گونه درس‌های دوره سطح را، به‌طور شگفت‌انگیزی، در مدتی کوتاه گذراند. آیت‌الله سید محمدباقر صدر در کنار تحصیل، به آموزش و تدریس علوم مختلف به خواهر کوچکش؛ آمنه بنت‌الهدی پرداخت.و بدین‌وسیله، بنت‌الهدی ادبیات، تاریخ، فقه، اصول و قرآن را از برادرش آیت‌الله سید محمدباقر صدر آموخت.

مرجعیت بی‌نظیر شهید صدر

نائل شدن آیت‌الله صدر به درجه اجتهاد و فقاهت، پیش از بلوغ شرعی در تاریخ شیعه کم مانند و شگفت‌انگیز بود، اما مرجعیت این فقیه جوان و تقلید مردم عراق و دیگر بلاد عربی از او بسی شگفت‌انگیزتر می‌نمود؛ زیرا او پیش از رسیدن به چهل‌سالگی از مراجع بزرگ محسوب می‌شد. بنابراین، مرجعیت آیت‌الله صدر و تقلید مردم از او، در تاریخ مرجعیت شیعه از حادثه‌های استثنایی و یگانه است.

دستگیری آیت‌الله سید محمدباقر صدر

در سال 1392 قمری، رژیم بعث عراق، دستگیری و شکنجه مبارزان مسلمان را افزایش داد. شهید آیت‌الله صدر که از رهبران مبارزان مسلمان بود و به نفع اسلام و مسلمین تبلیغ می‌نمود. براثر بیماری در بیمارستان بستری گردید اما حکومت عراق، در بیمارستان هم ایشان را راحت نگذاشت و بر آن شد که ایشان را دستگیر کند. ابتدا بیمارستان را محاصره کرده و سپس آیت‌الله صدر را با همان بیماری و ضعف، به بخش زندانیان بیمارستان کوفه بردند و دست بند زدند، ولی مدتی نگذشت که مردم مسلمان با اجتماع پرشکوه و اعتراض به دستگیری ایشان، سبب آزادی آیت‌الله صدر و شکست دشمنان اسلام شدند.

سخنی از بنت‌الهدی

بنت‌الهدی، خواهر آیت‌الله شهید صدر که همواره، هم گام و دوشادوش شهید صدر، درراه زنده نگه‌داشتن اسلام، مبارزه می‌کرد، در پیامی شورانگیز چنین گفت:به خدا سوگند من در آرزوی شهادت درراه خدا زنده‌ام. من تا زمانی که مطمئن هستم، کارم برای خداست، به راه خود ادامه خواهم داد؛ چه در این راه بمیرم و چه زنده بمانم، امّا شهادت آرزویی است که مُدام مرا به‌سوی خود می‌کشد. تا خدا چه خواهد.

شهادت آیت‌الله صدر و خواهرش

رژیم بعث عراق، در تاریخ 16 فروردین 1359، آیت‌الله سید محمدباقر صدر و خواهرش بنت‌الهدی را دستگیر و به بغداد می‌برد. رئیس سازمان امنیت کشور عراق، آیت‌الله صدر را به مرگ تهدید می‌کند و از ایشان می‌خواهد که چند کلمه، علیه انقلاب اسلامی ایران بنویسد تا از مرگ نجات یابد. اما آیت‌الله صدر مخالفت کرده و می‌گوید: من آماده شهادت هستم.

امیدواریم خداوند روح این دو شهید بزرگ و والامقام را با اولیای خودش محشور بفرماید و به همه ما توفیق ادامه راه این بزرگواران را عنایت بفرماید.

دعا

خدایا به این ملت، به نسل جوان توفیق ادامه راه شهدا و استمرار این انقلاب اسلامی را عنایت بفرما. کشور ما را از آفت‌ها و خطرها و تفرقه‌ها به دور بدار. خدایا دشمنان اسلام را سرکوب بفرما. گام‌های امت اسلام را در تمام نقاط عالم اسلام ثابت بدار. خدایا خطرهای مادی و معنوی و آفت‌ها را از انقلاب اسلامی دور بدار. سلام‌های خالصانه این جمع مشتاق را در این پایگاه وحدت و معنویت به محضر حضرت بقیّة اللّه الاعظم ابلاغ بفرما.

نسئلک اللهم و ندعوک باسمک العظیم الاعظم الأعزّ الأجلّ الاکرم یا الله ... یا ارحم الرحمین. اللهم ارزقنی توفیق الطاعة و بعدالمعصیة و صدق النیّة و عرفان الحرمة؛ اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر واهله.

 

 


[1]. سوره اعراف، آیه 43.

[2]. حشر آیه 18.

[3]. سوره والعصر.

[4]. توبه آیه 119.