بسم الله الرحمن الرحیم

خطبه اول

اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیم الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی هَدَانَا لِهَذَا وَمَا کنَّا لِنَهْتَدِی لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللّه[1]؛ ثم الصلاة و السلام علی سَیِّدِنَا وَ نَبِیِّنَا أَبِی الْقَاسِمِ مُحَمَّدٍ وَ عَلی آله الأطیَّبینَ الأطهَرین لاسیُّما بقیة‌اللّه فی الارضین.اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ»[2]عِبادَالله اُوصیَکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه وَ مُلازِمَة اَمرِه وَ مُجانِبَة نَهیِه وَ تَجَهَّزوا رَحِمَکم اللّه، فَقَد نُودِیَ فیکُم بِالرَّحیل وَ تَزَوَّدوا فَإِنَّ خَیرَ الزّاد التقوی.

رمضان و قرآن

بسم الله الرحمن الرحیم «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِی أُنْزِلَ فِیهِ الْقُرْآنُ هُدًی لِلنَّاسِ وَبَینَاتٍ مِنَ الْهُدَی وَالْفُرْقَانِ»[3]یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های ماه مبارک رمضان، نزول قرآن است. هر انسان مؤمنی باید در ماه رمضان ارتباط تنگاتنگی با قرآن داشته باشد. محور آموزش در تعلیم و تربیت و آموزش‌وپرورش باید قرآن باشد. ماه رمضان مدرسه‌ای است که باید ما را با قرآن آشنا سازد.

کهنه نشدن قرآن

قرآن نسخه شفابخش و کتاب هدایت‌گری است که بدون تحریف در اختیار مردم قرار دارد. قرآن ریسمان ارتباط میان ما و خداست. در روایات، درباره ویژگی قرآن چنین آمده است: قرآن هیچ‌گاه کهنه نمی‌شود. می‌بینیم که کتاب‌های دیگر هرکدام مربوط به قشری خاص یا کشوری خاص با روحیات آن کشور نوشته می‌شود و پس از چند سال که از تألیف آن بگذرد، مطالب آن رو به کهنگی می‌رود و باید نسخه‌ای جدید برای نسل جدید تألیف شود، اما قرآن کریم مربوط به‌تمامی نسل‌ها از زمان پیامبر تاکنون و تا آخر دنیا می‌باشد که همواره پیام‌های آن جدید است. در حدیثی چنین روایت‌شده است: شخصی از امام صادق (ع) سؤال می‌کند: چرا هر چه از زمان نزول قرآن می‌گذرد، ما در آن احساس کهنگی نمی‌کنیم؟ حضرت در پاسخ به او چنین می‌فرمایند: «لِأَنَ اللَّهَ تَبَارَک وَ تَعَالَی لَمْ یجْعَلْهُ لِزَمَانٍ دُونَ زَمَانٍ وَ لَا لِنَاسٍ دُونَ نَاسٍ فَهُوَ فِی کلِّ زَمَانٍ جَدِیدٌ وَ عِنْدَ کلِّ قَوْمٍ غَضٌّ إِلَی یوْمِ الْقِیامَةِ.»[4]خداوند این کتاب را برای زمانی خاص نازل نکرد. کتابی را فرو فرستاد که درگذر زمان و در ورای نسل‌ها و قرن‌ها باقی می‌ماند. مخاطب این قرآن همه انسان‌ها در همه مکان‌ها و در همه قرن‌ها تا روز قیامت است و این کتاب در هر زمان جدید است. هر بار پیام‌های جدیدی را در آن می‌یابید. هرزمان که شما به سمت قرآن بروید، ولو ازنظر درک در مراتب پایینی باشید، حس می‌کنید که خداوند با شما سخن می‌گوید. قرآن برای کسانی که اهل سیر و سلوک هستند هر بار قرآن خواندن و همین‌طور نمازخواندن، معنای جدیدی دارد و هر بار نکته‌ای را در آن کشف می‌کنند. این وظیفه ماست که در آیات قرآن تفکر کنیم و نسبت به سعادت خود تلاش نماییم.«أَفلا یتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلَی قُلُوبٍ أَقْفَالُهَا»[5]آیا آن‌ها در قرآن تدبر نمی‌کنند، یا بر دل‌هایشان قفل نهاده شده است؟!

کهنه نشدن نهج‌البلاغه همچون قرآن

حس تازگی، علاوه بر قرآن در مورد روایات ائمه نیز صدق می‌کند. ابن ابی الحدید در مورد یکی از خطبه‌های نهج‌البلاغه چنین می‌فرماید: «استادم می‌گفت (استاد ابن ابی الحدید اهل تسنن بود): شاید بیش از هزار بار در طول پنجاه سال، یکی از خطبه‌ها را خواندم، هر بار که مراجعه کردم برایم تازگی داشت.»

قرآن، سفره الهی

در تعابیری قرآن را سفره الهی و ماه رمضان را میهمانی خدا می‌دانند. مسلمانان با ورود به این ماه وارد میهمانی خدا می‌شوند و از سفره الهی که قرآن است بهره می‌برند.

زنگ زدن دل، همچون آهن

در حدیثی از پیامبر (ص) چنین نقل‌شده است: « إِنَّ الْقُلُوبَ تَصْدَأُ كَمَا يَصْدَأُ الْحَدِيدُ قِيلَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَ مَا جَلَاؤُهَا »[6] دل‌ها زنگ می‌زند، همان‌طور که آهن زنگ می‌زند. دل‌های انسان‌ها باگذشت زمان فرسوده می‌شود. شخص پرسید: چگونه دل را جلا ببخشیم؟ پیامبر پاسخ داد: «قراءة القرآن و ذکر الموت»[7] جلا و روشنی دل‌ها با تلاوت قرآن است. خداوند در قرآن تجلی کرده است. روایات بسیاری در باب اهمیت و آثار قرآن ذکرشده است.

آداب ظاهری تلاوت قرآن

قرائت قرآن با طهارت، مسواک زدن و دهان را خوشبو کردن، پناه بردن به خدا از شر شیطان، ترتیل و شمرده خواندن سفارش شده است. همچنین تند قرائت کردن قرآن منع شده است. در روایتی ذکرشده است که در یک روز یک ختم قرآن نداشته باشید که مجبور باشید تند تند بخوانید، مگر کسی که در مرتبه اولیا و اوصیا باشد. «وَ لَاتَهُذُّهُ الشِّعْرِ قِفُوا عِنْدَ عَجَائِبِه»[8]قرآن را سریع نخوانید.

آداب معنوی تلاوت قرآن

قرآن باید دل را جلا بدهد و آثار معنوی قرآن زمانی متجلی می‌شود که انسان بافهم و دقت به محضر قرآن مشرف شود. انسان در عمر کوتاهی که دارد باید از این کتاب الهی در جهت سعادت خود بهره ببرد. «العمر ساعة»[9]همه عمر شما ساعتی بیش نیست، این ساعت و عمرت را در مسیر اطاعت خداوند قرار بده و برای اطاعت خداوند، قران را ریسمان و محور حرکت خود قرار بده.

قرآن خزانه خداوند است

 امام سجاد (ع) می‌فرمایند: «آیاتُ الْقُرْآنِ خَزائِنُ الْعِلْمِ، کُلَّما فُتِحَتْ خَزانَةٌ، فَیَنْبَغی لَکَ أنْ تَنْظُرَ ما فیها»[10]آیات قرآن خزینه‌های علم خداوند است. هر آیه گنجی بی‌پایان از گنج‌های خداوند است. هر بار که این خزینه و کتاب الهی را باز می‌کنی در آن با دقت نگاه کن. قران مانند یک نسخه است. ابتدا انسان باید احساس درد و نیاز و هدایت کند. مسلمانان نباید فکر کنند که با اعمالی که انجام می‌دهند حتماً انسان‌های خوبی هستند. خوبی‌ها مراتب دارد و وسوسه‌های شیطان بسیار زیاد است. پس از شناخت درد با دقت در آیات قرآن تأمل‌کنیم.

انسان‌های پرهیزکار در کلام امام علی (ع)

در تعبیری از نهج‌البلاغه آمده است: «یحَزِّنُونَ بِهِ أَنْفُسَهُم وَ یَسْتَثِیرُونَ بِهِ دَوَاءَ دَائِهِمْ»[11]انسان‌های پرهیزکار، کسانی هستند که خود را به غم می‌زنند و در نیمه‌های شب به قرائت قرآن می‌پردازند و دوای دردهایشان را از درون قرآن بیرون می‌آوردند. با آیات بهشت که می‌رسند به وجد می‌آیند و با آیات عذاب و جهنم خود را در عذاب می‌بینند. هیچ درد و مشکل اخلاقی وجود ندارد، مگر اینکه با قرآن مداوا می‌شود.

زنده کردن دل با قرآن

«قِفُوا عِنْدَ عَجَائِبِهِ حَرِّکوا بِهِ الْقُلُوب»[12]قرآن را آهسته بخوانید، به شگفتی‌های قرآن که می‌رسید اندکی تأمل‌کنید. دل‌هایتان را با آیات قران به حرکت درآورید. دل‌های شما مرده است. «وَ لَا یکنْ هَمُّ أَحَدِکمْ آخِرَ السُّورَةِ.»[13]مبادا وقتی‌که سوره‌ای را شروع کردید بدون تأمل فقط به فکر تمام کردن آن باشید.

اهمیت تلاوت قرآن در کودکی

ارزش قرائت قرآن به این است که از دوران نوجوانی و جوانی آغاز شود، در این صورت است که باروح و جان انسان عجین می‌شود. در خانه‌ها قران تلاوت شود و قرائت آن محور زندگی فرزندان قرار بگیرد. حق فرزندان بر والدین، آشنایی آنان با قرآن است. در حدیث مشهوری چنین بیان‌شده است: کسی که به فرزندش قرآن بیاموزد، در روز قیامت آویزه‌ای خداوند بر گردن او خواهد انداخت که اولین و آخرین، از هیبت او تعجب می‌کنند.« مَن قَرَأ القرآنَ قَبلَ أن يَحتَلِمَ فَقَد اُوتِيَ الحُكمَ صَبّيا »[14] کسی قرآن را قبل از سن بلوغش، فهمید و انس گرفت، گویا خداوند حکمی نظیر نبوت و رسالت به او بخشیده است. این تعبیر عجیبی است، چراکه علم نیز ثابت کرده است که آموزش هر علمی در سنین پایین بهتر است. جوانان و نوجوانان از فرصت ماه رمضان استفاده کنند و روزانه با تفسیر چند آیه از اقران، هدایت و سعادت خود را تضمین کنند.

«بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ وَالْعَصْرِ (1)إِنَّ الْإِنْسَانَ لَفِی خُسْرٍ (2)اِلَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَتَوَاصَوْا بِالْحَقِّ وَتَوَاصَوْا بِالصَّبْرِ (3)»[15]

خطبه دوم

اعوذ بالله السمیع العلیم من الشیطان الرجیم، بسم الله الرحمن الرحیم، نحمده علی ما کان و نستعینه من امرنا علی ما یکون و نؤمن به و نتوکل علیه و نستغفره و نستهدیه و نعوذ به من شرور انفسنا و سیئات اعمالنا و نصلی و نسلم علی سیدنا و نبینا العبد المؤید و الرسول المسدد المصطفی الأمجد ابی‌القاسم محمد (ص) و علی امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب و علی صدیقة الطاهرة فاطمة الزهراء و علی الحسن و الحسین سیدی شباب اهل الجنة و علی ائمة المسلمین علی بن الحسین و محمد بن علی و جعفر بن محمد و موسی بن جعفر و علی بن موسی و محمد بن علی و علی بن محمد و الحسن بن علی و الخلف القائم المنتظر (عج)، حججک علی عبادک و أمنائک فی بلادک، ساسة العباد و ارکان البلاد و ابواب الایمان و امناء الرحمان و سلالة النبیین و صفوة المرسلین و عترة خیرة رب العالمین صلواتک علیهم اجمعین . اعوذ باللّه السمیع العلیم من الشیطان الرجیم بسم اللّه الرحمن الرحیم «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَلْتَنْظُرْ نَفْسٌ مَا قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِیرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ»[16]عِبادَالله اُوصیَکُم وَ نَفسیِ بِتَقوَی اللّه وَ مُلازِمَة اَمرِه وَ مُجانِبَة نَهیِه وَ تَجَهَّزوا رَحِمَکم اللّه، فَقَد نُودِیَ فیکُم بِالرَّحیل وَ تَزَوَّدوا فَإِنَّ خَیرَ الزّاد التقوی.

نامه امام (ره) به گورباچف

سیزده دی هزار و سیصد و شصت‌وهفت و اواخر عمر شریف امام راحل، ایشان پیامی به رئیس‌جمهور وقت شوروی سابق داشتند. نامه ایشان یادآور نامه‌ها و پیام‌هایی است که پیامبر اکرم (ص) برای سران کشورهای دنیا می‌فرستادند. امام (ره) پیش از وفاتشان، اتفاقات و تغییرات را در دنیا و به خصوصی در شوروی پیش‌بینی می‌کردند. خیلی از کشورها و حتی آمریکا که دشمن شوروی بود، متوجه فروپاشی کمونیست نبودند و فکر نمی‌کردند کشوری که اساس ضد معنوی و الهی داشت فروریزد. امام راحل در نامه خود به گورباچف نوشتند: صدای خرد شدن استخوان‌های کمونیست و تفکر الحاقی به گوش می‌رسد. راه‌حل مشکلات شما بازگشت به سرمایه‌داری غرب نیست، چراکه غرب، خود در مشکلات اخلاقی دست‌وپا می‌زند. راه‌حل شما در معنویت و اسلام است. پس از مدتی تمام دنیا دیدند که کمونیست به‌کلی نابود شد و شوروی نیز راه معنویت را که امام به آن‌ها پیشنهاد کردند، پیش نگرفتند.

کشف حجاب توسط رضاخان

هفده دی‌ماه هزار و سیصد و چهارده، سالروز کشف حجاب در زمان رضاخان است. رضاخان ابتدا با ظاهری دینی به کشور آمد و هیچ‌کس به‌جز آیت‌الله مدرس هویت او را نمی‌شناخت. بیگانگان به دنبال از بین بردن معنویت و شعائر دینی در کشور به‌وسیله رضاخان بودند. ده‌ها کتاب درباره فسادهای اخلاقی، مالی و جنبه‌های دیگر در دربار رضاخان، که توسط نزدیکان دربار نوشته‌شده است، وجود دارد. رضاخان پس از وارد شدن به کشور آرام‌آرام در مقابل دین و مذهب قرار گرفت و از منفورترین اعمال او، کشف حجاب بود.

پیامدهای کشف حجاب

کشف حجاب آثار بسیار بدی به دنبال داشت و تا هنوز هم باقی است. توده مردم با آن عمل رضاخان مخالفت و در مقابل او مقاومت کردند. مرحوم حاج عبدالکریم حائری در برابر این عمل رضاخان موضع گرفتند و درنهایت باحالت دق از دنیا رفتند. به گفته اطرافیان ایشان، آیت‌الله حائری پس از کشف حجاب، هیچ‌گاه لبخند نزدند. در مشهد نیز حادثه مسجد گوهرشاد اتفاق افتاد که مردم مقاومت کردند و دولت رضاخان مردم را از پای درآوردند.

وظیفه جامعه امروز

چنین وقایعی پیش آمد و انقلاب ما را بدین جا رسانید. امروز نیز دشمنان ما از هر فرصتی استفاده کرده‌اند تا پایه‌های معنویت را در کشور ما از بین ببرند اما مردم کشور ما می‌دانند که هویت و اساس شخصیت و اقتدار ما در این است که زیر پرچم اسلام قرار بگیریم و به‌سادگی آن را از دست نخواهیم داد. جوانان ما باید تاریخ کشور و انقلاب‌های گذشته را مطالعه کنند تا ببینند این ملت با چه جان‌فشانی‌هایی به ایران امروز مبدل گشت و خود را در برابر این ملت مسئول ببیند.

امیرکبیر، سیاست‌مدار عاقل

امیرکبیر در زمان قاجار، سیاست‌مدار عاقلی بود که قصد داشت کشور را به سمت رشد و ترقی رهنمون سازد، اما دربار قاجار او را تحمل نکرد و او را به شهادت رساندند.

ارزش سوادآموزی

سواد داشتن امر مهمی است که هر انسانی با هر سنی به آن نیاز دارد و همه باید همت کنیم تا ریشه بی‌سوادی را در کشور از بین ببریم. درصد باسوادی در کشور در سال پنجاه‌وپنج 47.5 درصد بوده و در سال هفتادوپنج با تلاش‌های دولت و نهضت سوادآموزی و مردم درصد به 79.5 درصد رسیده است، علی‌رغم اینکه جمعیت نیز افزایش پیدا کرد.

نسئلک اللهم و ندعوک باسمک العظیم الاعظم الأعزّ الأجلّ الاکرم یا الله ... یا ارحم الراحمین. اللهم ارزقنی توفیق الطاعة و بعدالمعصیة و صدق النیّة و عرفان الحرمة؛ اللهم انصر الاسلام و اهله و اخذل الکفر واهله.

 

 


[1]. سوره اعراف، آیه 43.

.[2]آل‌عمران، آیه 102

.[3] البقرة، آیه 185

[4].بحار الأنوار (ط - بیروت)، ج 17، ص 213

.[5] محمد، آیه 24

[6].شرح نهج البلاغة لابن أبی الحدید، ج 10، ص 23

[7].همان

.[8] الجعفریات (الأشعثیات)، ص 180

[9].کافی ج 15، ص 555

3.مستدرک الوسایل،ج 4،ص 238

[11].کتاب سلیم بن قیس الهلالی، ج 2، ص 850

[12].الجعفریات (الأشعثیات)، ص 180

[13].همان

[14].کنزالعمال، ج 1، ص 547، ش 2452

[15].والعصر، آیات 1 تا 3

.[16]الحشر، آیه 18